Αρχείο: Ιούλιος, 2010 ◊

28/07/2010

 

Το παλαντζέτο ήταν ένα βοηθητικό εργαλείο κατασκευασμένο από έναν λεπτό κορμό ίσιου άγριου ξύλου διαμέτρου περίπου οκτώ έως  δέκα εκατοστών και μήκους εξήντα έως ογδόντα εκατοστά. Στα άκρα είχε σφηνωμένους από ένα σιδερένιο φαρδύ δακτύλιο πλάτους δέκα εκατοστών περίπου και πάνω στον δακτύλιο  ήταν στερεωμένος ένας χονδρός κρίκος διαμέτρου επίσης περίπου δέκα εκατοστών.

Παλαντζέτο

Στο κέντρο ο δακτύλιος είχε σε κάποιες περιπτώσεις κρίκο και σε κάποιες γάντζο για να είναι πιο λειτουργικό στις συνδέσεις.  Το όνομα παλαντζέτο προήρθε πολύ πιθανόν από την παλάντζα, την ζυγαριά της εποχής γιατί λειτουργούσε κατά τον ίδιο τρόπο για την έλξη των γεωργικών εργαλείων. Δύο σχοινιά ή αλυσίδες ή δερμάτινες ζώνες δεμένες στην λαιμαριά (βλέπε σχετικό άρθρο) δεξιά και αριστερά του λαιμού του ζώου κατέληγαν ευθεία και ίσια μεταξύ τους στους δύο ακρινούς κρίκους του παλαντζέτου ενώ ο μεσαίος κρίκος έπιανε πάνω στην υποδοχή του γεωργικού εργαλείου. Παραλλήλιζε δηλαδή την δύναμη έλξης από το λαιμό του ζώου.

Πίσω από τα άλογα διακρίνονται τα παλατζέτα και η παλάτζα

 Όταν για τις εργασίες είχαν ένα ζώο το έβαζαν <<μονοκάνταρα>> δηλαδή μόνο του ενώ όταν είχαν δύο ζώα γινόταν συνδυασμός των παλαντζέτων των ζώων με ένα ακόμα τρίτο την παλάντζα που  έπιανε το κέντρο των δύο παλαντζέτων των ζώων στα άκρα της και  το κέντρο της παλάντζας έπιανε πάνω στο εργαλείο. Η παλάντζα ήταν μεγαλύτερου μήκους από τα παλαντζέτα και σε κάποιες περιπτώσεις πιο δυνατή για να αντέχει την δύναμη έλξης των δύο ζώων.

Κατηγορίες: Παράδοση
25/07/2010

 

 Οι ίγκλες ήταν μια ιδιόμορφη κατασκευή που εφάρμοζαν πάνω στα άλογα για να μάθουν,   αν  δεν είχαν στον γενετικό τους κώδικα (DNA),  το βήμα του πλαγιοτροχασμού.  Ένωναν με αυτούς  το αριστερό εμπρός και πίσω πόδι και αντίστοιχα τα δεξιά πόδια υποχρεώνοντας το άλογο να τα κινεί εναλλάξ σαν το βηματισμό της καμήλας. Οι ίγκλες στερεώνονταν με άλλους ιμάντες ή σχοινιά που τα περνούσαν πάνω από την ράχη του αλόγου προκειμένου να τις κρατάνε σε συγκεκριμένη θέση. Η θέση  αυτή  ήταν λίγο πάνω από το γόνατο των ποδιών του αλόγου και παράλληλη προς το σώμα του.  Το υλικό που τις κατασκεύαζαν παλαιότερα  ήταν από λινατσένιο  τσουβάλι αρχικά  και σπανιότερα  από φαρδύ δέρμα.  Σήμερα κατασκευάζετε και από φαρδί ιμάντα.

Άλογο με ίγκλες για να μάθει το βηματισμό

 Ο τρόπος που τις εφάρμοζαν στα πόδια του αλόγου ήταν σαν <<βραχιόλι >>που έπιανε το εμπρός και το πίσω πόδι.  Η διαδικασία εκμάθησης του πλαγιοτροχασμού από το άλογο διαρκούσε στο αρχικό στάδιο  περίπου 6-10 μήνες και για να μετεκπαιδευτεί αν χρειαζόταν αργότερα,  μετά από μεγάλη περίοδο ανάπαυσης ,  περίπου 3-4 μήνες . Ήταν αρκετά επίπονη διαδικασία καθώς σταδιακά  μίκρυναν το περιθώριο μεταξύ των ποδιών για να πετύχουν το σωστό άνοιγμα  βήματος με βάση το μέγεθος του αλόγου .  Πολλές φορές τα πόδια μάτωναν με ότι αυτό συνεπάγετε για ένα άλογο και εκείνη την εποχή , αλλά τελικά έφταναν στο επιθυμητό επίπεδο πλαγιοτροχασμού.  Φυσικά οι γεροντότεροι που εφάρμοσαν αυτόν το τρόπο μάθησης στα άλογά τους ως λόγο προτάσσουν την ανάγκη των ξεκούραστων μετακινήσεων , της μεγαλύτερης αντοχής των αλόγων να μετακινηθούν σε μεγαλύτερες  αποστάσεις  και παρομοιάζουν  τα άλογα  πλαγιοτροχαστές σαν τα πιο άνετα και ακριβά σημερινά αυτοκίνητα σε σχέση με τα φθηνότερα ή εκείνα των σκληρότερων  αναρτήσεων .  Σήμερα θα δούμε τους Ευρωπαίους αλλά κυρίως τους Αμερικανούς σε σχετικά αγωνιστικά video με ειδικά αμαξίδια να τις χρησιμοποιούν προκειμένου να κάνουν μεγάλες αποστάσεις με μεγάλες ταχύτητες εντελώς ξεκούραστα.

Κατηγορίες: Παράδοση
23/07/2010

Το καμουτσίκι ήταν το βοήθημα του καροτσέρη για να αυξήσει την ταχύτητα του αλόγου.  Στον ήχο του, το άλογο τρόμαζε και δεν χρειαζόταν καν να το ακουμπήσει. Αυτός ήταν και ο σκοπός βέβαια , και αυτό το κατάφερνε με ένα  απότομο τίναγμα  της <<σκάστρας>>.

Καμουτσίκι

Κατασκευαστικά το καμουτσίκι αποτελούνταν από ένα λεπτό ίσιο άγριο ξύλο συνήθως ελιάς, μήκους ενός περίπου μέτρου ή και παραπάνω. Στο λεπτότερο άκρο του είχε δεμένο ένα κομμάτι λεπτό δέρμα σαν θηλιά. Αρκετά μέτρα σπάγκου πλεγμένα με ιδιαίτερη τεχνική για να μην πλέκετε και να έχει μεγάλη ανθεκτικότητα  αποτελούσαν το σχοινί του. Το όλο σχοινί ξεκινούσε από μια θηλιά και κατέληγε στο άλλο άκρο σε μια μικρότερη και λεπτότερη θηλιά. Το μήκος του πλεκτού χονδρού σπάγκου δεν ξεπερνούσε το ένα μέτρο επίσης.  Όταν ξεκινούσε το πλέξιμο οι σπάγκοι ήταν οκτώ και κατέληγαν στην μικρότερη θηλιά τέσσερις γιατί κάθε σπάγκος ανά δεκαπέντε εκατοστά περίπου γινόταν πολλοί κόμποι που ενσωμάτωναν τους σπάγκους.  Η μεγαλύτερη θηλιά  έμπαινε στην δερμάτινη θηλιά και στην μικρότερη με τον ίδιο τρόπο έπιαναν την σκάστρα.  Η σκάστρα ήταν από πιο λεπτό σπάγκο πλεγμένο επίσης με ιδιαίτερη τεχνική και ανά τρία – τέσσερα εκατοστά είχε κόμπους. Κάθε φορά που από τα τινάγματα κοβόταν – ξέφτιζε και λίγο νήμα έκοβαν έναν κόμπο και ο ήχος ήταν πάλι ο αρχικός ξερός , δυνατός και απότομος που φόβιζε το άλογο.  Το καμουτσίκι είχε την δική του θέση στο κάρο ή την άμαξα όταν δεν το χρησιμοποιούσε ο καροτσέρης. Η θέση αυτή  ήταν στην αριστερή πλευρά του καθίσματος, όρθιο σε γωνία περίπου 45ο σε ειδική εσοχή για να είναι πρόχειρο σε πρώτη ζήτηση.

Κατηγορίες: Παράδοση
16/07/2010

Ζέματα ονόμαζαν τους δερμάτινους ιμάντες που χρησιμοποιούσαν για να στηρίξουν την λαιμαριά , το σαμαράκι και τους δοκούς του κάρου πάνω σε αυτά αλλά και στο άλογο. Συνήθως για τα αγροτικά εργαλεία και τα κάρα ήταν λυτά από διακόσμηση αλλά σε κάθε περίπτωση  έπρεπε να είναι γερά. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις αν δεν υπήρχε η οικονομική δυνατότητα χρησημοποιούσαν σχοινιά ίδιου μήκους με ελάχιστη ελαστικότητα (από χορτάρι ή τριχιές)

Για τις άμαξες όμως έπρεπε να ήταν μόνο από δέρμα και όσο πιο πολλά στολίδια είχαν επάνω τους τόσο πιο πολύ συμπλήρωναν αξία στο άλογο και την άμαξα τραβώντας σαν μαγνήτης τα βλέμματα. Οι φούντες και τα μεταλλικά στολίδια επάνω τους ήταν ακόμα πιο πολλά σε άμαξες βόλτας. Σε πολλές περιπτώσεις ήταν πιασμένα με μπρούντζινα πριτσίνια της εποχής στις ενώσεις αλλά και ραυτά κατασκευασμένα πάντα στο χέρι. Ημέρες πολλές χειρονακτικής δουλειάς για τους τεχνίτες της εποχής και οπωσδήποτε το κόστος ανέβαινε με τα στολίδια ακόμα πιο πολύ.

ΔΕΡΜΑΤΙΝΕΣ ΖΩΝΕΣ

 

Το άλογο που θα έσερνε κάρο ή άμαξα ειδικά για την μεταφορά ανθρώπων έπρεπε να είναι πολύ καλά εκπαιδευμένο και να μην φοβάται κανέναν θόρυβο για την ασφάλεια του φορτίου του. Το σετ ηνίων για την άμαξα και το κάρο σε σχέση με το αντίστοιχο σετ ηνίων για καβαλάρη με σέλα περιελάμβανε και ένα επιπλέον κομμάτι δέρματος στο ύψος κάθε ματιού, τις γνωστές παρωπίδες. Οι παρωπίδες εμπόδιζαν το άλογο να βλέπει πίσω του ακόμα και αν γύριζε το κεφάλι του, για να μην φοβηθεί στην θέα του φορτίου που σέρνει και τραπεί σε φυγή.

Κατηγορίες: Παράδοση
16/07/2010

Σαμαράκι με θέση για ινία και καμπανάκι κρεμαστό

Σαμαράκι περιοχής Γαστούνης

Το σαμαράκι ήταν ένα εργαλείο στερέωσης κατασκευασμένο από άγριο ξύλο και διέφερε λίγο σχηματικά από περιοχή σε περιοχή. Το συνολικό του μήκος ήταν περίπου 50 εκατοστά και άλλες φορές πιο μεγάλο ανάλογα με το σώμα του ζώου για το οποίο προοριζόταν. Δενόταν με δερμάτινη ζώνη κάτω από την κοιλιά του ζώου στο ύψος των εμπρός ποδιών. Στα άκρα του κρεμόταν δύο κινητοί μεταλλικοί γάντζοι συνδεμένοι μεταξύ τους με λάμα. Σε αυτούς τους γάντζους έπιαναν την αλυσίδα που είχαν οι δοκοί έλξης του κάρου αποκλείοντας  την κάθετη πτώση του. Πάνω του πιο μέσα  των γάντζων υπήρχαν δύο κρίκοι που μέσα τους περνούσαν τα ηνία για να μην μπλέκονται και να συγκρατούνται στην ράχη αλλά και στην σωστή γωνία σε σχέση με την στομίδα στο στόμα του αλόγου ή την αλυσίδα εξωτερικά του χείλους της  πάνω γνάθου του αλόγου.

Για διακοσμητικούς αλλά και για λόγους που εξυπηρετούσαν την ηχητική προειδοποίηση προς τους πεζούς , στο σαμαράκι στερέωναν πάνω σε μεταλλική μικρή κατασκευή ή κρίκους και 1-2 καμπανάκια που χτύπαγαν ανάλογα με την κίνηση- βηματισμό του αλόγου. Μια άλλη κατασκευή από σαμαράκι ήταν στο ίδιο σχήμα μόνο που η ζώνη περνούσε από λαξευμένη εσοχή στο ξύλινο μέρος της κατασκευής. Τα δύο πατήματα του μικρού σαμαριού ήταν κατασκευασμένα από σαμαροσκούτι και εξωτερικά τους από δέρμα στερεωμένα στα δύο <<πέλματα>> .

Κατηγορίες: Παράδοση
16/07/2010

Το αλώνι ήταν ένα πλακόστρωτος σε στρογγυλό σχήμα  χώρος διαμέτρου περίπου 8-10 μέτρων ή και μικρότερος που στο κέντρο του είχε έναν δυνατό από άγριο ξύλο πάσσαλο τον στρίβωρα. Σε αυτόν τον πάσσαλο με ένα σχοινί έδεναν το άλογο , το μουλάρι ή το βόδι και κάνοντας συνεχόμενους κύκλους πατούσε τα στρωμένα στάχυα αποκολλώντας τον καρπό από πάνω τους. Κάθε κύκλο που έκανε το ζώο το σχοινί μαζευόταν γύρω από τον πάσσαλο και όταν έφτανε στο τέρμα το γύριζαν από την αντίθετη πλευρά. Το αλώνισμα ήταν το τελευταίο στάδιο επεξεργασίας των σιτηρών για να μείνει μόνο ο σπόρος που θα προοριζόταν για σπορά ή για την περαιτέρω επεξεργασία που θα γινόταν αλεύρι. Ανά τακτά διαστήματα το σταματούσαν και αφού με την βοήθεια ενός ξύλινου φτυαριού τα σήκωναν στον αέρα έφευγαν τα άλλα ελαφρά υλικά και έμενε ο καρπός. Η κατασκευή των αλωνιών γινόταν σε σημεία που εύκολα τα έπιανε ο άνεμος. Ο καρπός τέλος συλλεγόταν σε σακιά για να μεταφερθεί πάλι με το ζώο στα ξύλινα κασόνια και να μείνει εκεί μέχρι να σπαρθεί μέρος του πάλι ή να πάει στον νερόμυλο. 

Η διαδικασία αυτή ήταν αρκετά επίπονη για τους ανθρώπους και τα ζώα κάτω από τον καλοκαιρινό ήλιο για αυτό και έχει πλήρως αντικατασταθεί με τα μηχανήματα.

Κατηγορίες: Παράδοση
16/07/2010

Τα πέταλα ήταν απαραίτητα στα άλογα εργασίας. Συνήθως για τις αγροτικές εργασίες στους ορεινούς και ημιορεινούς όγκους της περιοχής μας χρησιμοποιούσαν τα <<γεμάτα ή ολόκληρα >> όπως τα λένε οι παλαιότεροι. Τα πέταλα αυτά  προστάτευαν ολόκληρη την οπλή του αλόγου από  κοφτερές πέτρες .

Ολόκληρο πέταλο

 Τα κοινά γνωστά <<ανοιχτά ή μισά >> πέταλα τα χρησιμοποιούσαν πολλές φορές μόνο στα εμπρός πόδια σε άλλες εργασίες και τα πίσω ήταν γυμνά τελείως. Οι πεταλωτές της εποχής αλλά και οι αγρότες που πολλοί πετάλωναν μόνοι τους χρησιμοποιούσαν τα ίδια σχεδόν εργαλεία με τους σημερινούς πεταλωτές. Έκοβαν το νύχι του αλόγου με την φαλτσέτα ή το σατράνι για να <<καθίσει >> το πέταλο ακουμπώντας παντού στην οπλή. Τα καρφιά ήταν ίδια όπως και τα σημερινά αν εξαιρέσουμε αυτά με τους αντιολισθητικούς πύρους που έχουν κάποια ειδικά καρφιά σήμερα.

Κατηγορίες: Παράδοση
16/07/2010

Η μηχανή.

Καλλιέργεια γης από τον Α. Μουχτούρη στα Ρουπάκια.

Η μηχανή ήταν μια σιδερένια κατασκευή που αρχικά αποτέλεσε σημαντικό εργαλείο που ανάγκασε τους αγρότες σε πολλές περιπτώσεις να δανειστούν από την τράπεζα χρήματα για την απόκτησή του. Όσες ήταν χρεωμένες στην τράπεζα έφεραν σε εμφανή σημείο έναν αριθμό που αντιστοιχούσε στο σημερινό σειριακό αριθμό των μηχανημάτων.

Μονόφτερο ή μηχανή (ιδ. Λ. Ευθυμιόπουλος)

Είχε τιμόνι που μπορούσε να το κρατήσει κάποιος σε όρθια θέση, κυρίως σκελετό με σημείο που δενόταν το παλαντζέτο εμπρός και το γενί που γύριζε την γη στο πέρασμά του. Το άκρο του μπορούσε να αντικατασταθεί γιατί έλιωνε από την χρήση παρά την βαφή που είχε για να αποκτήσει την μέγιστη δυνατή σκληρότητα από το σιδερά. Στο εμπρός σημείο του υπήρχε μηχανισμός απλός  με βίδα που μπορούσε να ρυθμιστεί για το πόσο θα <<κόβει >> τη γη σε πλάτος και βάθος. Χρησιμοποιούνταν κυρίως για το όργωμα ή κοινώς  το <<γύρισμα>> της γης αφού προηγούταν ή ακολουθούσε η σπορά ανάλογα τους σπόρους. Το παλαντζέτο που ήταν ένα ξύλο στρογγυλό μήκους περίπου 70 εκατοστών έπιανε με έναν κρίκο που είχε στην μέση του πάνω στον γάντζο της μηχανής και με δύο άλλους στα άκρα του στα ίσια σχοινιά που κατέληγαν στις ανάλογες θέσεις της λαιμαριάς. Το βασικό ρόλο είχε το ζώο που έπρεπε να γνωρίζει τα συνθήματα <<μέσα>> και <<έξω>> που αντιστοιχούσαν με το βάδισμάτου σε σχέση με την προηγούμενη αυλακιά. Για τις πρώτες γραμμές συνήθως το οδηγούσε άνθρωπος και μετά μόνο του μάθαινε το βήμα.

Κατηγορίες: Παράδοση
16/07/2010
 

Απο τις πρωτες στρατιωτικές σελες (ιδ. Λ. Ευθυμιόπουλος)

Οι πρώτες σέλες που εμφανίστηκαν στην Ελλάδα ήταν κατασκευασμένες για στρατιωτική χρήση από τέσσερα υλικά. Δέρμα , μαλλί τράγου, ξύλο, κετσέ και σίδερο. Το ξύλο αποτελούσε το σημείο επαφής μεταξύ της υπόλοιπης σέλας και του αλόγου. Δυο όμοιες κοίλες σανίδες που πατούσαν στην ράχη του αλόγου ομαλά και ήταν συνδεδεμένες με δύο σιδερένια στεφάνια και βιδωμένες με καρόβιδες . Οι σανίδες είχαν στο σημείο που ακουμπούσαν στην ράχη του αλόγου κετσέ για να μην το πληγώνουν που στερεωνόταν πάνω τους με κατάλληλα διαμορφωμένα κομμάτια ραμμένου δέρματος στην πάνω μεριά. 

Διάφορα δερμάτινα μέρη της σέλας (διαδικασία συντήρησης)

Το ξύλο ήταν πλέον μεταξύ κετσέ και δέρματος.  Το εμπρός στεφάνι ήταν ημικυκλικό και στα άκρα του είχε από δύο τρύπες με γωνία για να βιδώσουν οι σανίδες κάθετα προς αυτό. Το πίσω ήταν επίσης ημικυκλικό με τον ίδιο τρόπο στήριξης προς τις σανίδες αλλά με γωνία περίπου 30 μοιρών ως προς αυτές. Η απόσταση των δύο σιδερένιων ημικυκλίων ήταν περίπου 45-50 εκατοστά και λίγο πιό μεγάλες ήταν οι σανίδες. Κάποιες εσοχές και κρίκοι εμπρός και πίσω χρησίμευαν στην στήριξη του επιστήθιου και του υπονούριου. Τα ημικύκλια στο πάνω μέρος τους ήταν συνδεδεμένα επίσης με δύο λουρίδες ακατέργαστου δέρματος γουρουνιού πλεγμένα χιαστί και άλλες δυο ίδιες λουρίδες τις πίεζαν προς τις σανίδες σχηματίζοντας ένα βαθύ κάθισμα άνετο για πολλές ώρες ιππασίας. 

Σκελετός σέλας

 Πάνω από αυτές τις λουρίδες υπήρχε διαμορφωμένο κομμάτι δέρματος ραμμένο σε αυτή την φόρμα για να εξασφαλίζει ομορφιά και πρακτικότητα στο κάθισμα. Μεταξύ των λουρίδων δέρματος γουρουνιού και δέρματος εξωτερικού υπήρχε λεπτό μαξιλάρι από δέρμα και γέμιση μαλλιού τράγου στο σχήμα της σέλας του ποδηλάτου κάνοντας το κάθισμα πιο ομαλό και άνετο . Η σέλα συνοδευόταν από ιππονούριο , απιστήθιο και έποχο. Το έποχο στην σέλα της φωτογραφίας είναι  φαρδί κατασκευασμένο από χονδρό πανί στην μορφή του σημερινού ιμάντα. Χρησημοποιήθηκαν δερμάτινα έποχα αλλά και από σχοινί. Για υπόσαγμα κατά κύριο λόγο χρησημοποιήθηκε η στρατιωτική κουβέρτα κατάλληλα διπλωμένη.Η σέλα αυτή ήταν κατασκευαστικά πολύ γερή και πάρα πολύ ελαφριά.

Η σέλα πάνω σε ντόπιο άλογο ύψους 1,40 περίπου

Μπρούντζινοι αναβολεις με σπιρούνια

 Οι αναβολείς ήταν  κατασκευασμένοι από χυτό μπρούντζο και επάνω τους είχαν  σπιρούνια. Είχαν και ένα στριφτάρι για να μπορεί να επιλέγει ο ιππέας αν θα χρησιμοποιήσει σπιρούνια ή όχι.

Το μοντέλο της σέλας της φωτογραφίας είναι μια πάρα πολύ κοντινή παραλαγή της σέλας (U.P) Universal Pattern   του 1890. Η σέλα χρησημοποιήθηκε περίπου το 1893 από τον Αμερικανικό  , τον Αγγλικό και τον Αυστραλέζικο στρατό . Στην Ελλάδα πιθανόν ήρθε  στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και χρησημοποιήθηκε στον δεύτερο παγκόσμιο  αλλά  και στον εμφήλιο. Για υπόσαγμα είχαν επιπλέον μια μάλινη κουβέρτα.

Κατηγορίες: Παράδοση
16/07/2010

Το σαμάρι είναι το μέσον με το οποίο μπορούμε να στερεώσουμε πάνω στο άλογο , το μουλάρι και το γαϊδούρι διάφορα φορτία. Σημαντική διαφορά μεγέθους είχε μόνο το σαμάρι του γαϊδουριού που ήταν αρκετά μικρότερου του αλόγου. Το σαμάρι για το μουλάρι ήταν πιο μεγάλο ελάχιστα αλλά αρκετά πιο <<βαθύ>> για να μπαίνει πιο μέσα στο ζώο.

ΣΑΜΑΡΙ ΓΑΙΔΟΥΡΙΟΥ

Πρόκειται για μια ξύλινη κατασκευή από άγριο ξύλο (πλατάνι , μουριά , μηλιό ) που αποτελείται από διάφορα μέρη. Το μπροστάρι  που είναι το εμπρός μέρος του σαμαριού , το πιστάρι που είναι το πίσω και είχαν ειδικά διαμορφωμένες τρύπες για να μπαίνουν και να στερεώνονται  οι έξι παϊδες. Κάποιες μικρές μεταλλικές κατασκευές σε μορφή γάντζων υπάρχουν στο εμπρός και στο πίσω μέρος του σαμαριού για να στερεώνονται οι δερμάτινες ζώνες που δένουν το σαμάρι στο ζώο και τα σχοινιά που συγκρατούν τα φορτία πάνω στο σαμάρι. 

 Επιπλέον υπάρχει και η στρωματιά στερεωμένη στο κάτω μέρος του που μπαίνει για να μην το πληγώνει το ζώο αλλά και να του εξασφαλίζει τις απαραίτητες συνθήκες ανέσεως και κίνησης των ποδιών κατά τις μεταφορές. Η στρωματιά αποτελείται από τρία διαφορετικά υλικά και το πάχος της είναι μεταβαλλόμενο ανάλογα το ζώο που προοριζόταν. Το εξωτερικό μέρος που ήταν γιδοτόμαρο (δέρμα κατσικιού) που καλύπτει τα εσωτερικά μέρη της στρωματιάς ή κάποιο χονδρό πανί που κάλυπτε την λινάτσα συγκράτησης του ψαθιού και τέλος το σαμαροσκούτι (πολύ πυκνή ύφανση λινάτσας ) που ακουμπά μαλακά  την ράχη και το σώμα του αλόγου.

Στρωματιά πριν μπει στο σαμάρι

 Για να στερεωθεί το σαμάρι πάνω στο ζώο χρησιμοποιούνται διάφορες ζώνες πλάτους περίπου 5 εκατοστών από δέρμα. Η ζωστήρα (ζώστρα) που πιάνει στις πάνω παϊδες και περνά κάτω από την κοιλιά του ζώου αγκαλιάζοντας σαμάρι και ζώο σφιχτά και η πισινέλα που πιάνει σχετικά χαλαρά περιμετρικά στα καπούλια του ζώου για να μην φύγει το σαμάρι εμπρός σε κατηφορικό δρόμο. Η στερέωση του σαμαριού αν το φορτίο το απαιτούσε μπορούσε να ενισχυθεί με σχοινί που περνούσε κάτω από τα εμπρός πόδια  (μασχάλες) του ζώου που τα ονόμαζαν <<μασκαλάρια>>. Αν το σαμάρι χρησιμοποιείται κυρίως για μεταφορά ανθρώπων τότε έχει και σιδηρόσκαλες (τους σημερινούς αναβολείς) . Οι σιδηρόσκαλες στερεώνονται σε ορθογώνια ανοίγματα που υπάρχουν για το σκοπό αυτό στην μεσαία παίδα και προ τα εμπρός .  Σαμάρια καβάλας κυρίως χρησημοποιήθηκαν για τα άλογα ορεινής Ηλείας . Οι τριχιές που κάποτε κατασκευάζονταν πλεχτά με μαλλί ζώου για να δένουν το φορτίο πάνω στο σαμάρι είχαν διαφορετικό μήκος για κάθε είδος ζώου  ανάλογα με το βάρος φορτίου που μπορούσε να μεταφέρει . Η μουλαροσαμαροκαναβιδιά όπως λέγετε , για το μουλάρι ήταν 13 οργιές ( μέτρηση με το άνοιγμα των χεριών ) ενώ η αλογοσαμαροκαναβδιά (του αλόγου) ήταν 11 μοιρασμένη και δεμένη στο σαμάρι στην μέση της. Το μέσο βάρος που μπορεί να μεταφέρει ένα άλογο με το σαμάρι είναι περίπου 80 κιλά ενώ το μουλάρι περίπου 100 κιλά.

ΣΑΜΑΡΙ ΑΛΟΓΟΥ

Κάθε περιοχή της Ελλάδας έχει και κάποιο ιδιαίτερο κατασκευαστικό χαρακτηριστικό όπως και κάθε τεχνίτης ή και κάθε χωριό χάραζε τα δικά του σημάδια σε κάθε κατασκευή του.

 Τα σαμάρια του Μοριά έχουν διαφορετικά δεσίματα και μορφή από αυτά της Ρούμελης. Διαφέρουν αρκετά επίσης και στο πιστάρι που σε άλλα αποτελείται από δύο κομμάτια και σε άλλα από τρία. Οι παϊδες που επάνω τους μπορεί να κάτσει κάποιος στα Μοραΐτικα σαμάρια είναι πιο κυλλές και πιο αναπαυτικές σε σχέση με εκείνες της Ρούμελης που ήταν κυρίως για μεταφορά φορτίων.

Οι τεχνίτες που τα κατασκευάζουν ή τα επισκευάζουν πλέον είναι ελάχιστοι και περιζήτητοι.

Κατηγορίες: Παράδοση