Αρχείο: Φεβρουάριος, 2011 ◊

28/02/2011

Η στομίδα ήταν το βοήθημα για τους ιππείς που στις διάφορες απαιτήσεις που είχαν από τα άλογα σε όλες τις εποχές σε αντίθεση με τους κτηνοτρόφους, που απλά μετακινιόντουσαν μικρές γνώριμες αποστάσεις με ήρεμα άλογα όπου  συνήθως το σχοινί της καπιστράνας ήταν αρκετό.

Σιδερένια στομίδα αλόγου άμαξας.

Απλή σπαστή στομίδα (σύγχρονη κατασκευή)

Υπήρχαν και εξακολουθούν να υπάρχουν διάφορων τύπων στομίδες και διακρίνονται από το υλικό κατασκευής τους , την ένταση – αυστηρότητα που μεταδίδει ένα τράβηγμα των ινίων στο στόμα του αλόγου. Διακρίνονται επίσης και από την προέλευση τους σε Αγγλικού ή Αμερικανικού τύπου. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η στομίδα ήταν το τιμόνι και το φρένο του αλόγου.

Στην περιοχή μας παλαιότερα χρησιμοποιήθηκαν κυρίως απλές σιδερένιες σπαστές  στομίδες και σπάνια κάποιες άλλες με διάφορα σχέδια.  

Στομίδα κατασκευασμένη από απλό σίδερο με κρύκους μέσα στο στόμα του αλόγου. (ιδ. Κώστας Ράμος)

Χρησιμοποιήθηκαν επίσης και άλλες μέθοδοι <<οδήγησης>>  του αλόγου χωρίς την χρήση μετάλλου μέσα στο στόμα, αλλά θα τις χαρακτηρίζαμε αρκετά σκληρές και δεν χρησιμοποιούνται για κανένα λόγο σήμερα.

Κάποιες από αυτές τις μεθόδους ήταν η χαβιά και η μηταριά.   Δεν θα αναφερθούμε λεπτομερειακά σε αυτές γιατί είναι αντίθετες προς την δεοντολογία μας και αν εφαρμοστούν μπορεί να έχουν αντίθετα αποτελέσματα και να θέσουν  σε κίνδυνο το άλογο αλλά και τον ιππέα.

 

Κατηγορίες: Παράδοση
25/02/2011

Την τσικνοπέμπτη 24/2/2011 ο ιππικός σύλλογος με επτά άλογα  συνολικά, έδωσε το παρόν στις εκδηλώσεις της αναπαράστασης του επαχτίτικου γάμου που διοργάνωσαν οι ΄΄ Πολιτιστικές διαδρομές΄΄ και ο δήμος Ναυπακτίας. Η διέλευση των αλόγων από το Γρίμποβο στο Κεφαλόβρυσο και από εκεί στο λιμάνι με όλο το << συμπεθεριό >> ήταν κάτι που πρόσθεσε μια ξεχωριστή πινελιά στο όμορφο σκηνικό της αναπαράστασης. Τα ντόπια άλογα στολισμένα με τα παραδοσιακά τους ( σαμάρια – κουδούνια  κ.λ.π ) όπως ήταν και εκείνες τις εποχές, κουβάλησαν τα μπαούλα και τα προικιά μέχρι το λιμάνι. Τα κουδούνια των αλόγων συμπλήρωναν την μουσική του κλαρίνου και των κρουστών που συνόδευαν τους συμπεθέρους στο πέρασμα από τους κεντρικούς δρόμους της πόλης της Ναυπάκτου.  Οι ιδιοκτήτες και οι πελάτες των καταστημάτων της πόλης βγήκαν στους δρόμους και ήταν εντυπωσιακή η αποδοχή των αλόγων από όλους, όπως εντυπωσιακό ήταν οτι παρά τον κακό καιρό ακολούθησαν τους <<συμπεθέρους>> νέοι και μικρά παιδιά.

Τα μέλη του ιππικού συλλόγου εθελοντικά  πήραν μέρος στην εκδήλωση με τα άλογα του συλλόγου  , περνώντας ένα μήνυμα έμπρακτης ανταπόδοσης της αγάπης που οφείλουμε όλοι μας στο ζωντανό.

Στην εκδήλωση από τον ιππικό σύλλογο έλαβαν μέρος με αλφαβητική σειρά:

Βλαχογιάννης Παναγιώτης

Ευθυμιόπουλος Λάζαρος

Κατσάρας Γιάννης

Κωσταδήμας Λάζαρος

Μουχτούρης Αντώνης (Γαμπρός)

Μουχτούρης Χρήστος

Ράμος Κώστας

Κατηγορίες: Εκδηλώσεις
17/02/2011

Η σβάρνα ήταν βασικό εργαλείο για την ομαλοποίηση του χωραφιού και αρχικά ήταν ξύλινη ενώ πολύ αργότερα έγινε και αυτή μεταλλική. Υπήρχαν διάφορες κατασκευές που περιγράφουμε πιο κάτω. Η ξύλινη ήταν με βέργες λυγαριάς ή βέργες μουριάς πλεχτές σε τρεις ξύλινους λεπτούς κορμούς άγριου ξύλου μήκους περίπου 60 -70 εκατοστών και πλάτους περίπου 80 εκατοστών. Για να γυρίσουν οι βέργες χωρίς να σπάσουν τι έβαζαν στην φωτιά. Οι λεπτοί κορμοί πολλές φορές ήταν στεραιωμένοι πάνω σε επίσης ξύλινο πλαίσιο .

 

 Μια άλλη μορφή  ξύλινης σβάρνας ήταν η  πελεκητή. Κατασκευαζόταν από κορμό άγριου ξύλου πελεκημένου κατάλληλα με σήκωμα ομαλό εμπρός για να μην έχει αντίσταση. Στο μέρος που σερνόταν στην γη είχε σφηνωμένες λεπτές πέτρες για να σπάει το χώμα . Έδινε την τελική επίπεδη μορφή στο χωράφι καλύπτοντας όλες τις ανωμαλίες από τα εργαλεία που προηγήθηκαν. Δεν την χρησιμοποιούσαν στην σπορά του καλαμποκιού γιατί τα αυλάκια έπρεπε να μένουν για την σπορά αλλά και για το πότισμα.

Η μεταλλική ήταν κατασκευασμένη με λάμες από σίδερο  στις οποίες προεξείχαν μεταλλικά καρφιά διαμέτρου 2 εκατοστών περίπου και μήκους περίπου 10 – 15  εκατοστών προς τα κάτω .

Σιδερένια σβάρνα (το ένα κομμάτι της )

  Ήταν δε  σε τέτοια διάταξη που δεν άφηναν κενά στο πέρασμα τους. Ανάλογα με την διαμόρφωση που ήθελαν να κάνουν χρησιμοποιούσαν και ανάλογο βάρος που ήταν πέτρες και πάρα πολλές φορές  έμπαιναν επάνω και τα παιδιά που έπαιρναν πολύ μεγάλη χαρά πηγαίνοντας βόλτες  στο χωράφι.  

Η σιδερένια σβάρνα αποτελούταν από δύο όμοια  κομμάτια που με κατάλληλους κρίκους γινόταν ένα.  Η τελική συναρμολόγηση γινόταν  στο χωράφι και αυτό για να είναι εύκολη η μεταφορά της από το άλογο που έπρεπε το φορτίο να είναι ισορροπημένο στο σαμάρι. Η συνολική της επιφάνεια (δύο τεμάχια μαζί ) ήταν περίπου ένα τετραγωνικό μέτρο.

 

Σε όλες τις σβάρνες που προαναφέραμε η έλξη τους γινόταν από ένα σχοινί ή αλυσίδα που στα άκρα της ήταν δεμένη στις άκρες της σβάρνας και στο μέσον της το παλαντζέτο που έσερνε το άλογο.

Εξ ολοκλήρου χειροποίητη (ιδ. Αν. Μουχτούρης)

Πολλές φορές τα αγροτικά αυτά εργαλεία τα έσερναν ζευγάρια αλόγων ή μουλαριών και σπανιότερα  αγελάδων . Σε κάθε περίπτωση υπήρχε και ο ανάλογος συνδυασμός των παλαντζέτων.

Κατηγορίες: Παράδοση
17/02/2011

Δίφτερο ή αυλακωτήρας ή γενί ή αλέτρι ή άροτρο . Διάφορες ονομασίες από τόπο σε τόπο

 Αρχικά ήταν ξύλινο από πλατάνι κυρίος

Ξυλάλετρο (ιδ. Κώστας Ράμος)

, πολύ απλή κατασκευή με μοναδικό σιδερένιο τμήμα το αιχμηρό εργαλείο για να μπαίνει στην γη. Το βάθος το ρύθμιζαν με βάρος δηλαδή μια πέτρα που έδεναν πάνω του. 

 

Αργότερα χρονικά,  έκανε την εμφάνιση του το μεταλλικό γενί. Ήταν σχηματικά και κατασκευαστικά όμοιο με την μηχανή με διαφορά στο σημείο που όργωνε την γη. Είχε δυο πτερύγια έτσι ώστε όταν περνούσε άνοιγε την γη άφηνε πίσω του ένα καθαρό αυλάκι.

Το σιδερένιο τμήμα του αρότρου και ένα νόμισμα 2€ για να καταλάβουλε το μέγεθος

Πίσω από το άλογο και το εργαλείο ακολουθούσε άλλος συνήθως γυναίκα ή κάποιο παιδί που ανά τακτά διαστήματα άφηνε και έναν σπόρο αν ήταν για καλαμπόκι που μετά έχωνε με το πόδι του ή με την σβάρνα στην τελική επεξεργασία του χωραφιού.

Σιδερένιο εργαλείο

Κατηγορίες: Παράδοση
14/02/2011

Η χορτοκοπτική μηχανή διαδέχτηκε την γνωστή σε όλους κοσιά χωρίς φυσικά να την εκτοπίσει εντελώς , ειδικά στις μικρές καλλιέργειες.

Χορτοκοπτική μηχανή (ιδ. Γεωργουδάκης Αναστ.)

Ήταν για δύο  άλογα και όσο την έσερναν  τα κινητά λεπίδια κινιόντουσαν πάνω στα σταθερά , κόβοντας το χορτάρι έτσι όπως λειτουργούν και πολλές σημερινές χορτοκοπτικές μηχανές αυτού του τύπου.

Το σύστημα μετάδοσης κίνησης έτσι όπως φαίνεται από το κάθισμα.

 Η κίνηση στα λεπίδια δίνονταν μέσο ενός σαζμάν που κινούταν από τους μεταλλικούς τροχούς και τα μεγάλα λάστιχα και στην συνέχεια μέσο ενός  μπράτσου, σαν και αυτό που βλέπουμε στους τροχούς των τρένων.

Κατηγορίες: Παράδοση
14/02/2011

Ο συλλέκτης που έσερνε το άλογο στους κάμπους ήταν το εργαλείο εκείνο που μετακινούσε το κομμένο χορτάρι ή το τριφύλλι και το στοίβαζε σε σειρές μετά το κόψιμο για να μπορεί να στεγνώσει και να δεθεί με μεγαλύτερη ευκολία. Μοιάζει λίγο με τους σημερινούς συλλέκτες που κινούνται με τρακτέρ. Η κίνηση για να σηκωθούν  και να κατεβούν οι βέργες πίσω από το εργαλείο δινόταν από τους τροχούς. Έμοιαζε με την μέθοδο που κινούνται οι τροχοί του τρένου ενώ είχε και μοχλό ο οποίος έκανε την ανοδική και καθοδική κίνηση κατ επιλογή του καλλιεργητή. Οι συλλέκτες αυτοί σπανίζουν πολύ περισσότερο από τα υπόλοιπα καλλιεργητικά εργαλεία όπως η σβάρνα το αλέτρι και η  μηχανή που τα συναντάμε όλο και σπανιότερα πλέον.

Ο τρόπος έλξης από το άλογο δεν άλλαζε από αυτόν των υπολοίπων εργαλείων. 

Κατηγορίες: Παράδοση
05/02/2011

 Υπήρχαν σε κάθε επαρχία μερικοί ειδικευμένοι πεταλωτές και ταυτόχρονα ήταν και σαγματοποιοί. Οι κύριοι πελάτες τους ήταν οι επαγγελματίες του είδους όπως  οι αμαξάδες. Άλογα ζεμένα σε κάρα που κουβαλούσαν χώμα από το Μόρνο για να χτιστούν σπίτια στην Ναύπακτο ήθελαν πετάλωμα κάθε δεύτερη εβδομάδα, ενώ κάθε μία εβδομάδα άλλαζαν καρφιά.

Σατράνι

Πάρα πολλοί κτηνοτρόφοι όμως πετάλωναν μόνοι τους τα ζώα τους για οικονομία χρημάτων γιατί εκείνες τις εποχές δεν υπήρχε το περιθώριο να ξοδέψουν την μία δραχμή που κόστιζε το πετάλωμα κάθε ποδιού. Όταν πάλι δεν εργάζονταν τα ζώα στο χωράφι έβγαζαν τα πέταλα για να μην σωθούν.  Τα πέταλα της εποχής ήταν τα γύφτικα (ανοιχτά) που κατασκευάζονταν από τους σιδεράδες και τα κλειστά πέταλα που έπιαναν όλη την οπλή του αλόγου.

Ένας άλλος τύπος σατρανιού που μοιάζει με κλαδευτίρι αλλά είναι πολύ μικρότερο. Το κλαδευτήρι στο πάνω μέρος είναι για σύγκρηση μεγέθους.

Για να φτιάξουν τα νύχια του , χρησιμοποιούσαν το σατράνι σαν βασικό εργαλείο κοπής του νυχιού και ένα μικρότερο εργαλείο που έμοιαζε με πολύ μικρό και λεπτό μπαλτά. Και τα δύο εργαλεία έκοβαν πάρα πολύ καλά και ο πεταλωτής έπρεπε να προσέχει πάρα πολύ για την ασφάλεια του ζώου αλλά ταυτόχρονα έπρεπε να έχει εξασφαλίσει και την δική του ασφάλεια ειδικά όταν είχε να κάνει με κάποιο ατίθασο άλογο. Πολλοί έδεναν τα πίσω πόδια του αλόγου διαδοχικά στο σαμάρι του ενώ το φορούσε , για ευκολία αν δεν είχαν κάποιον να τους βοηθήσει. Ένα μικρό σφυρί ήταν επίσης απαραίτητο για να βάλουν τα καρφιά.

Ελαφρύ σφυρί πεταλώματος

Κατηγορίες: Παράδοση